← Alle berichten

Web 4.0: het pragmatische internet

Op deze pagina

Het web is in golven geëvolueerd. Elke golf bouwde voort op wat de vorige goed en fout deed. Nu staan we op een kruispunt waar kleine reparaties de fundamentele architectuurproblemen niet meer oplossen. Tijd voor een pragmatische herziening van hoe het internet werkt.

Web n+1.0

Web 1.0 bestond uit statische pagina’s. Simpel, onhandig, maar revolutionair: je kon overal ter wereld dingen opzoeken en lezen. Het web waarop je alleen las, deed van 1989 tot 2004 zijn werk, met informatie via gewone HTML en bestandssystemen.

Web 2.0 bracht sociale interactie, platforms en samenwerking. Het centraliseerde alles, maar het werkte: het web werd bruikbaar en iedereen deed mee. Van 2004 tot 2010 veranderden content van gebruikers en sociale netwerken hoe we het internet gebruiken.1 De sleutel was achterwaartse compatibiliteit en een duidelijke belofte die snel aansloeg.

Web 3.0 beloofde decentralisatie, semantische webstandaarden en eigendom via blockchain. Het mislukte op spectaculaire wijze, en niet om één reden. Er kwamen twee concurrerende visies: het semantische web van Tim Berners-Lee met RDF en OWL, en het gedecentraliseerde web op basis van blockchain. Het semantische web haalde in 2013 slechts 4 miljoen domeinen, na meer dan 20 jaar ontwikkeling.2 Het liep vast op wat Aaron Swartz de “formalising mindset of mathematics” noemde, waardoor standaarden “so abstract that few ever saw widespread adoption.”3 Blockchainprojecten mislukken intussen in 90% van de gevallen,4 met fundamentele schaalbaarheidsgrenzen en een slechte gebruikerservaring.

Onze data is nog altijd niet georganiseerd

Dit is de reality check die de huidige discussies over “Web 4.0” volledig missen:

  • HTML is nog steeds het kernformaat voor documenten, en het is waardeloos in gestructureerde betekenis
  • Websites lopen enorm uiteen, achter designmodes en bedrijfsidentiteit aan, die vaak een vals signaal geven over kwaliteit en vertrouwen
  • Sommige diensten praten met elkaar, zoals kaarten, reviews en betalingen, maar meestal is het een lappendeken
  • Gebruikers zijn het zat dat elke interface anders is, en AI-agents kunnen niet goed werken omdat elke dienst zijn data op een andere manier aanbiedt

Het bewijs is overweldigend. Meer dan 80% van de AI-projecten mislukt, twee keer zoveel als bij IT-projecten zonder AI,5 vooral omdat LLM’s HTML-data niet rechtstreeks kunnen interpreteren. Ze zijn getraind op lineaire tekst, terwijl HTML een boomstructuur heeft. Akamai meldt dat AI-scraping inmiddels goed is voor meer dan 600 miljoen requests per dag,6 met een laag slagingspercentage door problemen met de datakwaliteit.

We waren ooit dichtbij. Metatags, schema.org en OpenGraph beloofden veel. Vandaag gebruiken meer dan 45 miljoen domeinen gestructureerde data van Schema.org,7 en de succesverhalen zijn indrukwekkend: Rakuten zag 270% meer verkeer na het invoeren van recipe schema,8 en National retail stores haalden 2% meer klikken met rich results voor producten.8 Maar het werd alleen gebruikt als SEO of marketing er een duidelijke prikkel voor had. De fundamentele architectuur van het web veranderde er nooit door.

Ja, die XKCD-strip over “yet another standard” is nog steeds grappig. Maar zonder een lichter, gestructureerd web dat draait om intenties kan AI nooit de interfacelaag worden die we willen.

Web 4.0: minder design, meer organisatie

Web 4.0 gaat niet over nog meer betekenisloos jargon of flitsende functies. Het gaat erom de data van het web eindelijk te organiseren in consistente, machineleesbare structuren die werken voor mensen, AI-agents en toekomstige interfaces waar we nu nog niet aan denken.

Dat betekent niet dat design en concurrentie verdwijnen. Bedrijven drukken hun merk nog steeds uit in logo’s, kleuren, toon en beeld. Maar de zware, onhandige UX-verschillen waardoor je elke dienst opnieuw moet leren, verdwijnen.

In plaats daarvan staat het web op zeven kernprimitieven:

1. Intents

Wat een dienst echt doet: taxi boeken, eten bestellen, artikel lezen, hypotheken vergelijken. Elke dienst legt zijn mogelijkheden vast in een machineleesbaar formaat.

2. Contexts

De gestructureerde informatie die je nodig hebt om te beslissen: menu’s met allergeneninformatie, voorraadniveaus, prijzen in realtime, productspecificaties, beschikbare tijdvakken.

3. Actions

Hoe je er daadwerkelijk mee aan de slag gaat: bestellen, reserveren, annuleren, abonneren, vergelijken. Elke actie heeft voorspelbare invoer en uitvoer.

4. Branding

Gecontroleerde designhaken voor identiteit en expressie, zonder de consistentie te slopen. Je logo, kleuren en stem blijven, maar binnen een samenhangend kader.

5. Identity

Gefedereerde identiteitssignalen die overal werken. Gebruik Apple ID, Google, Microsoft of neem je eigen gedecentraliseerde identiteit mee. Bedrijfsverificatie werkt op dezelfde manier. De wereldwijde markt voor Identity and Access Management groeit naar verwachting van $17,80 miljard (2023) naar $61,74 miljard (2032),9 een teken dat er enorm wordt geïnvesteerd in het oplossen van deze versnipperde identiteitsproblemen.

6. Financial

Betalingsverwerking als abstractie. “Betaal £20” werkt ongeacht de rails eronder: kaart, bankoverschrijving, digitale wallet of crypto. De markt voor online betaal-API’s groeit van $200 miljoen naar $306,5 miljoen in 203210 nu organisaties op zoek zijn naar één betaaloplossing.

7. Contracts

Elke uitwisseling laat een gestructureerd spoor achter: bonnetjes, facturen, voorwaarden, abonnementen, garanties. Digitale contracten met programmeerbare afdwinging.

Een nieuw vertrouwensmodel

Leeftijdsverificatie is nu een van de grootste UX-nachtmerries van het web. Overheden eisen het, websites worstelen met onhandige oplossingen en gebruikers verliezen privacy. 62% van de Europese consumenten haakt af door de frictie bij verificatie.11

In Web 4.0 vraagt een site simpelweg: “Is deze gebruiker ouder dan 18?” en krijgt een betrouwbaar signaal van je browser. Dat signaal komt van de identiteitsprovider van jouw keuze. De site ziet je geboortedatum, paspoortnummer of geslacht niet. Alleen het minimum dat nodig is: ja of nee.

Deze privacyvriendelijke aanpak wordt werkelijkheid. De open-source zero-knowledge proof-oplossing van Google uit 202512 en het proof-of-concept van de Franse CNIL13 laten zien dat het haalbaar is. Met zero-knowledge proofs kun je iets verifiëren zonder de onderliggende data prijs te geven, een cruciale technologie voor een webarchitectuur waarin privacy voorop staat.

Zo moet het werken voor alle gevoelige data. Identiteit wordt een stelsel van afgebakende vertrouwensuitwisselingen in plaats van eindeloos formulieren invullen. Moet je je inkomensklasse bewijzen voor een hypotheekofferte? Je provider geeft “Tier 3” door zonder je exacte salaris te laten zien. Wil je content met een leeftijdsgrens? Je krijgt “18+” zonder je verjaardag te delen.

Eerlijke vergoeding voor AI-training

Reclame verdwijnt niet in Web 4.0, maar ze wordt aan banden gelegd. Platforms, niet sites, bepalen hoe advertenties worden weergegeven. Zo blijven de inkomstenstromen bestaan en verdwijnen de dark patterns.

Voor AI-training lost Web 4.0 de aanstormende eerlijkheidscrisis op. Willen AI-systemen jouw content gebruiken, dan doen ze dat via gestructureerde contentuitwisselingen met een eerlijke vergoeding.

Cloudflare was in juli 2024 de pionier met het initiatief “Content Independence Day”14 en werd de eerste infrastructuurprovider die AI-crawlers standaard blokkeert, zonder toestemming of vergoeding. Met hun “Pay Per Crawl”-systeem15 bepalen uitgevers zelf een prijs per request. Grote uitgevers als The Atlantic en Associated Press steunen het model. Dit is geen theorie, het gebeurt nu.

Privacy als standaardarchitectuur

De meeste interacties vragen niet om volledige openheid. Je hoeft je geslacht niet te noemen om een vlucht te prijzen. Je hebt je huisadres niet nodig om een menukaart te bekijken.

In Web 4.0 regelt je identiteitsprovider de gegevensuitwisseling. Alleen de noodzakelijke informatie gaat door het systeem. Luchtvaartmaatschappijen krijgen betalings- en passagiersgegevens pas bij het afrekenen. Restaurants krijgen je bezorgadres pas als je echt bestelt.

Dat betekent minder dataverzameling uit gewoonte, minder datalekken en meer vertrouwen. De markt voor homomorfe encryptie bereikte in 2024 $30,51 miljoen16 en 74% van de financiële instellingen zet privacybeschermende technologie in waarmee je kunt rekenen zonder de onderliggende data bloot te leggen.

Waarom dit ertoe doet

Voor gebruikers: één consistente ervaring, of je nu een spraakassistent, een browser of een AR-interface gebruikt. Niet meer elke dienst opnieuw leren. Huidige spraakassistenten laten het probleem zien: de nauwkeurigheid van Google Assistant daalde van 98% (2017) naar 88% (2019)17 ondanks technologische vooruitgang, vooral door slechte integratie van gestructureerde data.

Voor AI: eindelijk een gestructureerde, universele manier om met de echte economie te werken. Huidige aanpakken falen omdat elke dienst eigen scraping en interpretatie vraagt.

Voor bedrijven: makkelijker integreren, goedkoper ontwikkelen, minder dubbel werk. Organisaties houden nu aparte teams aan voor elke combinatie van platformen, uit meer dan 63.000 mogelijke varianten van browser, platform en apparaat.18

Voor concurrentie: vergelijkings- en aggregatiediensten gaan bloeien omdat data toegankelijk en consistent is. Geen platformafhankelijkheid meer die miljarden oplevert voor de dominante spelers en innovatie smoort.

Voor privacy: deel alleen wat nodig is, op het moment dat het nodig is, met cryptografische garanties over het gebruik van je data.

Leren van eerdere mislukkingen

Het semantische web mislukte omdat ideologie boven uitvoering ging. De visie van Tim Berners-Lee leed onder overontworpen standaarden die Aaron Swartz “uniformly scourges on the planet, offenses against hardworking programmers” noemde.19 De standaarden waren “so abstract that few ever saw widespread adoption.”20

Web 4.0 leert daarvan. In plaats van complexe ontologieën en theoretische raamwerken stellen we zeven concrete primitieven voor die echte problemen oplossen. In plaats van alles vervangen kunnen bestaande Schema.org-implementaties stap voor stap uitgroeien tot het Web 4.0-raamwerk.

De huidige Web 3.0-aanpakken op basis van blockchain herhalen dezelfde fouten: ideologie gaat voor bruikbaarheid. Het faalpercentage van 90% bij projecten21 laat zien wat er gebeurt als de technologie voorop loopt in plaats van de behoeften van gebruikers te volgen.

Het pragmatische pad vooruit

Deze structuur doodt creativiteit niet. Ze dwingt creativiteit om binnen grenzen te bloeien, zoals de designrichtlijnen van iOS een generatie apps opleverden die functioneel én mooi waren. Wie de iOS-designprincipes volgt, haalt 30% meer betrokkenheid en 20% minder mislukte interacties.22

Web 4.0 is geen radicale herziening die alles breekt. Het is de pragmatische evolutie waar het web hard behoefte aan heeft:

  • Gebouwd op bewezen fundamenten: de adoptie van Schema.org bewijst dat gestructureerde data werkt als er duidelijke prikkels zijn
  • Pakt echte pijnpunten aan: versnipperde identiteit, ingewikkelde betalingen, privacyschendingen, mislukte AI-integraties
  • Maakt nieuwe dingen mogelijk: spraakinterfaces, AI-agents, augmented reality, allemaal met consistente, gestructureerde data
  • Behoudt wat werkt: bestaande websites blijven functioneren en krijgen er gestructureerde mogelijkheden bij

Het web moet werken voor de interfaces die we vandaag bouwen en voor die we nog niet bedacht hebben. Daarvoor moeten we weg van de huidige puinhoop van versnipperde API’s, inconsistente schema’s en dataverzameling die privacy negeert, naar een schone, georganiseerde, pragmatische basis.

Waar het om draait

Web 3.0 mislukte omdat ideologie het won van de werkelijkheid. De huidige hype rond “Web 4.0” trapt in dezelfde val en richt zich op buzzwoorden in plaats van op echte problemen.

Onze visie op Web 4.0 is niet nog meer betekenisloos jargon. Het is een web van eindelijk georganiseerde data, gestructureerd in intents, contexts, actions, identity en contracts. Een web dat werkt voor elke interface die je prefereert: spraakassistenten, AI-agents, gewone browsers of toekomstige vormen van interactie.

Een web dat lichter is, meer om informatie draait en privacy voorop zet.

Een web dat gewoon werkt.

Footnotes

  1. Chohan, Usman W. “Web 3.0: The Future Architecture of the Internet?” SSRN, 2022. https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=4037693 ↩

  2. Berners-Lee, Tim. “Semantic Web Road map.” W3C Design Issues, 1998. https://www.w3.org/DesignIssues/Semantic.html ↩

  3. “Whatever Happened to the Semantic Web?” Two Bit History, May 27, 2018. https://twobithistory.org/2018/05/27/semantic-web.html ↩

  4. “Concept and Dimensions of Web 4.0.” ResearchGate, 2017. https://www.researchgate.net/publication/321366810_Concept_and_Dimensions_of_Web_40 ↩

  5. “The Root Causes of Failure for Artificial Intelligence Projects and How They Can Succeed.” RAND Corporation, 2024. https://www.rand.org/pubs/research_reports/RRA2680-1.html ↩

  6. “The Rise of the LLM AI Scrapers: What It Means for Bot Management.” Akamai, 2024. https://www.akamai.com/blog/security/rise-llm-ai-scrapers-bot-management ↩

  7. “Schema Markup Statistics 2025.” Amra & Elma, 2025. https://www.amraandelma.com/top-schema-markup-statistics-2025/ ↩

  8. “Schema Success Stories: Using Structured Data to Boost Traffic.” Search Engine Journal, 2020. https://www.searchenginejournal.com/schema-success-stories-structured-data-boost-traffic/372734/ ↩ ↩2

  9. “DID and VC: Untangling Decentralized Identifiers and Verifiable Credentials for the Web of Trust.” ACM Digital Library, 2021. https://dl.acm.org/doi/fullHtml/10.1145/3446983.3446992 ↩

  10. “Online Payment API Market to Reach $306.5 Million, Globally, by 2032 at 5.2% CAGR.” GlobeNewswire, August 5, 2024. https://www.globenewswire.com/news-release/2024/08/05/2924113/0/en/Online-Payment-API-Market-to-Reach-306-5-Million-Globally-by-2032-at-5-2-CAGR-Allied-Market-Research.html ↩

  11. “Age Verification: Methods & Compliance Explained.” Ondato Blog, 2024. https://ondato.com/blog/what-is-age-verification/ ↩

  12. “Opening up ‘Zero-Knowledge Proof’ technology to promote privacy in age assurance.” Google Blog, July 2025. https://blog.google/technology/safety-security/opening-up-zero-knowledge-proof-technology-to-promote-privacy-in-age-assurance/ ↩

  13. “Exploring Privacy-Preserving Age Verification: A Close Look at Zero-Knowledge Proofs.” New America, 2024. https://www.newamerica.org/oti/briefs/exploring-privacy-preserving-age-verification/ ↩

  14. “Content Independence Day: no AI crawl without compensation!” Cloudflare Blog, July 4, 2024. https://blog.cloudflare.com/content-independence-day-no-ai-crawl-without-compensation/ ↩

  15. “Introducing pay per crawl: enabling content owners to charge AI crawlers for access.” Cloudflare Blog, January 2025. https://blog.cloudflare.com/introducing-pay-per-crawl/ ↩

  16. “Homomorphic Encryption Market Size & Share Trends, 2033.” Global Growth Insights, 2024. https://www.globalgrowthinsights.com/market-reports/homomorphic-encryption-market-110929 ↩

  17. “5 major flaws of Voice Assistant technology in 2022.” Fleksy Blog, 2022. https://www.fleksy.com/blog/5-major-flaws-of-voice-assistant-technology-in-2022/ ↩

  18. “Understanding Browser and Device Fragmentation.” BrowserStack Blog, 2024. https://www.browserstack.com/blog/understanding-browser-os-and-device-fragmentation/ ↩

  19. Cagle, Kurt. “Why the Semantic Web Has Failed.” LinkedIn, 2016. https://www.linkedin.com/pulse/why-semantic-web-has-failed-kurt-cagle ↩

  20. “Whatever Happened to the Semantic Web?” Two Bit History, May 27, 2018. https://twobithistory.org/2018/05/27/semantic-web.html ↩

  21. “Concept and Dimensions of Web 4.0.” ResearchGate, 2017. https://www.researchgate.net/publication/321366810_Concept_and_Dimensions_of_Web_40 ↩

  22. “The Negative Impact of Mobile-First Web Design on Desktop.” Nielsen Norman Group, 2019. https://www.nngroup.com/articles/content-dispersion/ ↩