Apples monopolie op samenhang

De iPhone van mijn partner ging kapot toen we in het buitenland zaten.

Niet “de accu is een beetje waardeloos” kapot. De modem was dood. Mobiel netwerk, wifi en Bluetooth, alles tegelijk weg. Een indrukwekkend grondige storing voor een apparaat dat vooral bedoeld is om met dingen te verbinden.

Dus we wilden een reparatie boeken. Apple wil eerst diagnose draaien op het toestel.

Op het toestel.

Datzelfde toestel waarvan de modem dood is. Het enige waarom we hulp vragen is dat het niets meer kan bereiken, en de afspraak zit vast achter het bereiken van iets.

Apples supportproces gaat ervan uit dat het kapotte ding dat je wilt laten repareren zelf nog prima in staat is om zijn eigen reparatie te regelen. Extra grappig als het kapotte product je telefoon is: het ding met je Apple-account, je berichten, je verificatiecodes, je wallet, en de website waarmee je Apple probeert te overtuigen om naar die verdomde telefoon te kijken.

Uiteindelijk kom je door de hindernisbaan heen. Apple rekende ongeveer $800 om de binnenkant te vervangen. Pijnlijk, maar goed. Telefoon gerepareerd.

Een dag later ging hij weer kapot. Dezelfde telefoon, dezelfde fout, één dag na een reparatie van $800.

Hij gaat dus terug. Je wacht. Dan stuurt Apple je een bericht.

Je reparatie ligt klaar om opgehaald te worden.

Mooi. Dus je gaat hem ophalen. En wacht nog eens dertig minuten.

Dertig minuten is geen schending van de mensenrechten. Het gaat om wat die reeks bij elkaar optelt. De telefoon kan zijn eigen reparatie niet boeken, de reparatie mislukt, en dan hoor je dat het klaar is terwijl het dat niet is. Elke stap afzonderlijk heeft een verklaring. Samen vormen ze een ervaring die haaks staat op wat Apple denkt te verkopen. Dit is de premium. Dit is het bedrijf aan wie ik juist meer betaal zodat ik de machinerie niet zelf hoef te beheren.

Dit is ook ongeveer het moment waarop Apples beroemde verticale integratie ophoudt charmant te zijn. Als alles werkt, is het geweldig: één bedrijf maakte de hardware, één bedrijf maakte het besturingssysteem, één bedrijf draait de cloud, de winkels en de support. Niemand wijst naar een ander. Geen Dell dat Microsoft de schuld geeft, dat Intel de schuld geeft, dat een driver uit 2009 de schuld geeft.

Maar als dat ene bedrijf het verprutst, is er ook nergens anders om heen te gaan.

Mijn eigen telefoons gingen op een andere manier kapot, en vaker. Twee iPhones kregen een accu die zo opzwol dat het scherm uit het frame omhoogduwde, en allebei roken ze alsof er een zuurexplosie aan zat te komen. Beide zijn vervangen. Ik maak van mijn keukenla geen statistische studie naar de betrouwbaarheid van de iPhone, en Apple verkoopt er honderden miljoenen van.

Maar midden in dat gedoe zwichtte ik en gaf Apple nog meer geld. Ik kocht gewoon nog een iPhone, puur om bereikbaar te blijven. Dat is het deel dat steekt. Het product faalde, en mijn reactie was het bedrijf dat het bouwde nog eens duizend pond te geven, omdat het alternatief was dat ik geen telefoon had.

Er komt een moment waarop je een telefoon van £1.000 vasthoudt die zichzelf probeert te demonteren, en denkt:

Juist.

Fuck dit.

Ik koop iets anders.

Dus ging ik zitten om uit te zoeken wat “iets anders” was. En daar begon het probleem.

Het vervelende is dat Apple het belangrijkste goed heeft gedaan

Alles wat ik echt goed vind aan Apple is ontzettend saai.

Ik kopieer iets op mijn telefoon. Ik plak het op mijn Mac.

Er komt een sms binnen met een code van zes cijfers. De code verschijnt boven het toetsenbord op het apparaat waar ik hem nodig heb.

Ik koop er nog een Mac bij. Mijn wachtwoorden staan er al.

Ik maak op één apparaat verbinding met wifi. De andere weten ervan.

Ik doe mijn koptelefoon in. Meestal snapt hij welk apparaat ik gebruik.

Geen koppelceremonie. Geen installatiewizard. Geen klein trayprogramma met de naam Galaxy Cross Device Connectivity Experience Service dat na een store-update vraagt of het zichzelf mag herstarten. Microsoft levert trouwens wel iets mee dat Cross Device Experience Host heet. Ik zweer dat ik dat niet voor de grap heb verzonnen.¹

Apples documentatie voor de eigen varianten leest als een handleiding bij een cv-ketel. Universal Clipboard kopieert hier iets en plakt het daar.² Handoff zet een activiteit over van het ene apparaat naar het andere.³ iCloud-sleutelhanger onthoudt wachtwoorden, passkeys, beveiligingscodes en wifi-gegevens.⁴ Het geniale is dat dit al jaren niet meer als functies voelt. Zo werkt de computer gewoon.

En ik zei bewust de computer, enkelvoud. Apples beste product is niet de iPhone, de Mac, de Watch of de iPad. Het is het idee dat ze allemaal onderdelen zijn van dezelfde computer. Je identiteit zit eronder, en je wachtwoorden, bestanden, berichten, klembord, foto’s, wifi-netwerken en steeds vaker je huidige activiteit volgen je overal. Pak een ander rechthoekje op en daar ben je.

Dat is Apples echte monopolie. Ik bedoel het niet in de zin van het mededingingsrecht. Daarover kunnen heel dure advocaten discussiëren. Ik bedoel een monopolie op samenhang. Wil je dat vier soorten apparaten zich gedragen als één vertrouwde omgeving, dan verkoopt eigenlijk maar één bedrijf dat echt goed.

Als je dat doorhebt, snap je ook hoeveel Apple kan flikken voordat je daadwerkelijk vertrekt.

Klanten houden ook van de saaie dingen

De Britse mededingingsautoriteit (CMA) liet 2.854 Britse smartphonegebruikers ondervragen over wat voor hen telde bij het kiezen van hun telefoon.⁵

Van de iPhone-gebruikers koos 39% voor compatibiliteit met hun andere persoonlijke apparaten. Bij Android-gebruikers was dat 20%.

Dan komt mijn favoriete getal. De enquête vroeg ook naar de beschikbaarheid van AI-functies, dus schrijfhulp, tekst samenvatten, foto’s zoeken en de andere dingen waar directeuren tijdens kwartaalcijfers tegenwoordig onwillekeurig “agentic” van zeggen.

Zes procent.

Zes. Identiek op beide platforms. Accuduur, camera, opslag, prijs, merk en compatibiliteit telden allemaal enorm veel zwaarder.

Dus Apple heeft vijftien jaar lang een enorm concurrentievoordeel opgebouwd door technologie te laten verdwijnen, de eigen klanten zeggen dat dat voordeel de reden is dat ze instappen, en de strategische prioriteit is blijkbaar een eigen emoji van mij met een cowboyhoed.

Ik beweer niet dat niemand AI wil. Ik gebruik het elke dag. Ik beweer dat niemand een telefoon van £1.000 koopt omdat er in zijn leven iets ontbrak als een gegenereerd plaatje van een avocado met zonnebril. Ze kopen hem omdat die verdomde telefoon het moet doen.

Wat lastig is, want de telefoon lijkt steeds minder zeker van wat hij eigenlijk aan het doen is.

Apple heeft een fobie ontwikkeld voor vertellen wat er gebeurt

Open Apple Music. Tik op een nummer. De rij pulseert grijs en wordt dan weer wit.

Dat is alles.

Heb ik erop gedrukt? Is het aan het laden? Is de tik mislukt? Maakt AirPlay verbinding? Is de app gecrasht? Bekijkt Tim Cook mijn verzoek persoonlijk?

Dus natuurlijk druk ik nog een keer. Soms krijg ik een foutmelding. Soms gebeurt er niets. Soms begint ergens in huis een HomePod een kwartier later het gevraagde nummer te spelen, alsof een Victoriaanse geest eindelijk de bladmuziek heeft gevonden.

Een knop heeft een simpele taak. Je drukt erop, en de computer erkent dat je erop gedrukt hebt. Als iets tijd kost, zegt de computer dat. Als je niet nog een keer kunt drukken, meldt de computer dat ook. Dit is geen geavanceerd onderzoek naar mens-computerinteractie. Dit is het bedrijf dat de grafische interface gemeengoed maakte, en blijkbaar zijn we nu te verfijnd voor een verdomde laadindicator.

Ik ben niet de enige die gluurt. Nielsen Norman Group nam iOS 26 door en kwam terug met slechtere leesbaarheid, tikdoelen die kleiner en dichter op elkaar zitten dan al lang gangbare minima, bedieningselementen die verschijnen en verdwijnen afhankelijk van de context, en terugknoppen die niet meer vertellen waar je vandaan komt. Hun oordeel was dat Apple spektakel boven bruikbaarheid stelt.⁶

Ontbrekende feedback is geen minimalisme. En het duikt overal op.

Een download die internet nodig heeft is geen download

Voor een vlucht van veertien uur downloadde ik wat series in Apple TV. Precies de situatie waarvoor het woord download is uitgevonden. Ik stond op het punt in een aluminium doodskist boven een oceaan te hangen met 400 andere mensen die strijden om schaarse bandbreedte op een verouderde satellietverbinding, dus liet ik mijn Mac de videobestanden op de computer zetten.

Het vliegtuig stijgt op. Open Gedownload. Druk op play.

There’s a problem loading this content.

Nog een aflevering. Hetzelfde. Nog een serie. Hetzelfde. Dan komt het internet uiteindelijk terug en wonder boven wonder zijn mijn gedownloade tv-programma’s afspeelbaar.

Ik heb geen idee of dat rechtencontrole is, DRM-validatie, accountstatus, een bug, of iets wat alleen gebeurt als Jupiter retrograde staat. Het kan me ook niet schelen. Het product beloofde me een download. Een download die een internetverbinding nodig heeft is geen download. Het is gecachte hoop.

Apple Music doet een vreemdere variant bij mij in de metro van Londen. Ik heb de muziek gedownload. De telefoon maakt verbinding met een wifi-netwerk zonder bruikbare route naar internet. Ik druk op play en er gebeurt niets terwijl de telefoon zit te wachten tot een of ander verzoek mislukt. Zet wifi helemaal uit en het gedownloade nummer speelt meteen.

Dus de offlinemuziek werkt perfect, zodra mijn iPhone voldoende juridisch bewijs heeft dat ik inderdaad offline ben. Ik heb het nummer gedownload. De hele reden dat het opslag op mijn telefoon inneemt, is dat we niet elke keer dat ik op play druk een commissie in Cupertino bijeen hoeven te roepen.

Zoeken is archeologie geworden

Zoeken in Apple Mail is verbluffend. Iemand mailt me op maandag. Op dinsdag typ ik de naam in het zoekvak. Mail denkt heel zorgvuldig na en toont me een mail die ze in 2013 stuurden.

Dank je. Dat was technisch gezien inderdaad een mail van ze.

Dan scrol ik tot ik het bericht van gisteren vind. Dat is minder zoeken en meer een archeologische opgraving.

Maps heeft een verwant trucje. Ik schuif de kaart naar een stad waarin ik geïnteresseerd ben, zoek dan iets, en Maps besluit dat ik natuurlijk bedoelde om de stad waar ik bewust naartoe was gegaan te verlaten en te zoeken in de buurt van mijn werkelijke locatie. Ik weet waar ik ben. Ik heb de kaart daarheen geschoven omdat ik wil weten wat er daar is. De computer kent mijn locatie met een nauwkeurigheid die aan het opdringerige grenst, en kan nog steeds niet afleiden dat als ik naar Berlijn zit te staren en “koffie” typ, er een kans bestaat dat ik koffie in Berlijn bedoel.

Apples zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden zijn ambitieus geworden

Ergens onderweg ontwikkelde Apples interface een ongewone verhouding tot de taal. De woorden beschrijven niet meer wat de computer doet, maar wat hij hoopt ooit te bereiken.

Gedownload. Het bestand is er, mits we eerst het internet kunnen bereiken om te bespreken of je het mag gebruiken.

Instant. Instant Hotspot lijkt het woord te lezen als “vraag het opnieuw nadat je een paar niet-gerelateerde radio’s hebt omgezet en al je apparaten hebt herstart”.

Klaar. We zijn gaan overwegen dat we dit misschien ooit aan je teruggeven.

Verbonden. Eén of meer apparaten in deze kamer denken dat er een verbinding bestaat.

Nu aan het spelen. Ergens speelt misschien een nummer. Mogelijk in dit huis. Mogelijk op de maan.

Onder de grap zit mijn eigenlijke klacht. Ik kan een computer vergeven dat hij tijd nodig heeft. Ik kan hem niet vergeven dat hij tegen me liegt over zijn toestand.

Laden is prima. Verbinden is prima. Iets wat misgaat is prima. Zelfs “we moeten je licentie controleren voordat we dit gedownloade programma afspelen”, hoe volkomen belachelijk ook op 38.000 voet hoogte, zou me tenminste verteld hebben wat de computer aan het doen was.

Verdomme, het zou zelfs de ontwikkelaar die de software test kunnen vertellen wat de computer aan het doen was.

Als een interface zijn toestand juist meldt, kan ik een besluit nemen. Ik kan wachten, opnieuw proberen, opnieuw verbinden of opgeven en iets anders doen. Als hij dat niet doet, word ik de debugger.

Daarom ergert die AI-obsessie me

Apples antwoord op dit alles kan niet nog een laag intelligentie zijn. Kan mijn computer, voordat hij leert voorspellen wat ik wil, me betrouwbaar vertellen wat hij op dit moment doet?

De techindustrie heeft zichzelf wijsgemaakt dat elk bestaand product een ongemakkelijk lanceerplatform is voor een pratende robot.

Ik heb geen intelligentiesysteem nodig tussen mij en de knop.

Ik heb een verdomde werkende knop nodig.

Ik heb Siri niet nodig om mijn emotionele reis te begrijpen.

Ik heb Siri nodig om een timer te zetten en op te rotten.

Het kan me niet schelen of mijn telefoon een emoji kan verzinnen als gedownloade video niet afspeelt in een vliegtuig. Het kan me niet schelen of Mail een e-mail kan samenvatten die hij niet kan vinden. Het kan me niet schelen of Maps mijn voorkeuren kan afleiden als hij de stad waar ik naar kijk niet respecteert.

John Ternus heeft de topbaan sinds een paar dagen.⁷ Ik denk niet dat zijn opgave is om de mensen gerust te stellen die in paniek zijn dat Apple niet genoeg generatieve AI in genoeg rechthoekjes heeft gestopt. Mensen kopen die rechthoekjes toch wel.

De opgave is ze weer betrouwbaar te maken.

Niet spectaculair.

Niet intelligent.

Niet magisch in het persbericht.

Betrouwbaar, in de oude zin, waarin het woord het ding beschrijft en niet de ambitie.

Bloomberg meldt dat iOS 27 een kwaliteitsronde in de stijl van Snow Leopard krijgt, met ingenieurs die op jacht gaan naar bugs, opgeblazen code en prestatieproblemen.⁸ Goed. Doe dat meer, overal.

Laat een knop zichtbaar bezig zijn.

Maak AirPlay saai.

Laat een download offline werken.

Laat zoeken het voor de hand liggende resultaat vinden.

Maak instellingen voorspelbaar.

Laat de computer af aanvoelen, zodat ik erop vertrouw dat er iets gebeurt als ik op de knop druk.

De robot kun je daarna toevoegen.

Het echt irritante is dat ik nog steeds niet weg kan

Deze tirade zou moeten eindigen met mij die iets anders koopt. Dat doet hij niet.

Want dan kijk ik naar Samsung, dat uitstekende telefoons, uitstekende tablets, horloges en laptops verkoopt. Op papier staat de hele featurelijst er: Multi Control, Quick Share, Second Screen, Samsung Notes, Storage Share, Link to Windows.⁹

Dan kijk je naar de installatievereisten. De juiste versie van One UI. De juiste versie van Samsung Settings. De juiste versie van Samsung Continuity Service. Microsoft Store-applicaties bijgewerkt. Compatibele hardware. Wifi aan, Bluetooth aan, hetzelfde Samsung-account. En dan de voetnoot: sommige functionaliteit, waaronder kopiëren en plakken of slepen en neerzetten, is mogelijk niet beschikbaar op bepaalde apparaten of in bepaalde applicaties.⁹

Kopiëren en plakken. Mogelijk niet beschikbaar.

Samsungs ingenieurs zijn geen idioten. De reden is dat Samsung bij de laptop de computer niet meer bezit. Daaronder zit Windows. Bij het horloge zit daaronder het platform van Google. Samsung probeert samenhang te bouwen over systemen die worden beheerd door bedrijven met andere prioriteiten.

Apple heeft dat probleem niet. Apple bezit de hardware, de kernel, het besturingssysteem, het interfaceframework, het account, de wachtwoordopslag, de clouddiensten en de standaardapps, van het horloge om je pols tot de laptop op je bureau. Dat is een obsceen structureel voordeel, en Apple heeft het verdiend. Het probleem is dat het nu voelt alsof ze erop meeliften.

Dan is er nog Google

Google zou het voor de hand liggende antwoord moeten zijn. Het heeft het account, Android, telefoons, horloges, tablets en jaren ChromeOS. Zijn antwoord op desktopcomputing was van oudsher een ongezonde voorliefde voor de webbrowser. Ik weet dat webapplicaties makkelijk te distribueren zijn, ik weet dat ze platformonafhankelijk zijn, ik weet dat moderne browsers buitengewoon capabele runtimes zijn, en het kan me niet schelen. Bouw wat native applicaties. Ik wil niet dat elke computer die ik heb aanvoelt alsof iemand een website heeft uitgerekt tot de vensterranden.

Google brengt Android en ChromeOS nu samen met Googlebook, met strakkere telefoonintegratie en gedeelde ervaringen over apparaten heen.¹⁰ Veelbelovend!

Dan kom je bij Googles verwoording van waar Android zelf naartoe gaat. Van een besturingssysteem naar een “intelligence system”.¹¹

Natuurlijk. Ik heb dit hele artikel gevraagd of iemand alsjeblieft één samenhangend besturingssysteem voor me kan bouwen, en Googles antwoord is: wat als het besturingssysteem een AI was?

Nee, Google.

Laat mijn verdomde klembord werken.

Onthoud mijn wifi-wachtwoord.

Laat de instellingen van mijn horloge lijken op de instellingen van mijn telefoon.

Laat de tablet begrijpen dat de laptop ernaast van dezelfde persoon is.

Geef me applicaties die geen websites in een trenchcoat zijn.

Dan mag je me over de verdomde robot vertellen.

En nu we toch bezig zijn, het is mijn godvergeten computer

Samenhang is maar de helft van waarom weggaan bij Apple lastig is. De andere helft is controle. Ik wil vier dingen.

1. Mijn data is van mij. Laat me kiezen welk bedrijf ze opslaat en, waar praktisch, in welk rechtsgebied ze staan.
2. Mijn apparaten moeten één taal spreken. Dezelfde pictogrammen, concepten, terminologie, navigatie, instellingen, account en status, zodat elk nieuw apparaat meteen vertrouwd is.
3. Mijn computer is van mij. Raad aan waar ik software vandaan haal. Notariseer die. Scan die. Waarschuw me. Zet er een enorm rood vak omheen waarin staat waarom je denkt dat ik een idioot ben. Laat me het dan alsnog installeren.
4. Maak me geen beheerder van het ding. Drivers, middleware, companion-apps, koppelrituelen en serviceprocessen zijn implementatiedetails. Verberg ze.

Apple komt dicht bij twee en vier, en daarom zit ik nog hier. Bij een en drie doet het aanzienlijk slechter.

Apples privacybeleid zegt dat persoonsgegevens van gebruikers in het VK en de EER worden beheerd vanuit Ierland, terwijl wereldwijd verzamelde persoonsgegevens over het algemeen door Apple Inc. in de Verenigde Staten worden opgeslagen.¹² Ik beschuldig niemand van iets onbehoorlijks. Ik vraag waarom ik geen keuze krijg. Hou mijn account in het VK. Hou het binnen de EER. Zet het waar ik zeg. Apple kan dit aantoonbaar variëren: in China draait iCloud bij een lokaal bedrijf onder lokale voorwaarden, omdat de Chinese wet dat eist.¹³ Het kan dus wel. Consumenten mogen er alleen niet om vragen.

Ik ben ook niet naïef over welke overheid ik mezelf dan zou toevertrouwen. De mijne is degene die Apple opdroeg de eigen versleuteling te breken, en Apple haalde Advanced Data Protection weg voor nieuwe Britse gebruikers in plaats van mee te werken.¹⁴ Voor Londen kiezen kost iets. Het zou nog steeds mijn keuze moeten zijn.

Ik kan ook losse bestanden in Dropbox, Google Drive of OneDrive zetten. Ik kan niet zeggen: gebruik deze aanbieder in plaats van iCloud voor de onderliggende status van mijn Apple-apparaten. Apples eigen back-upopties komen neer op iCloud of een computer.¹⁵

Software is nog simpeler. In sommige markten staat Apple nu alternatieve appdistributie toe. Het VK hoort daar niet bij.¹⁶ Dus hier bepaalt Apple wat ik mag installeren op de telefoon die ik heb gekocht. Het malwareargument overtuigt me niet, want Apple heeft dit op de Mac al opgelost. Gatekeeper blokkeert onbetrouwbare software en waarschuwt me, en als ik het risico begrijp en het bewust negeer, accepteert de Mac dat ik de eigenaar van de Mac ben.¹⁷

Doe dat.

Bescherm me zonder me als kind te behandelen.

Ik wil niet dat Apple iets anders wordt

Ik schrijf dit niet omdat ik Apple haat. Als ik Apple haatte, was dit veel makkelijker. Dan kocht ik iets anders.

Ik schrijf het omdat Apple herhaaldelijk heeft laten zien dat het weet hoe goed computergebruik voelt.

De beste Apple-functies zijn onindrukwekkend als je ze beschrijft.

Klembord.

Wachtwoorden.

Wifi.

Downloads.

Zoeken.

Afspelen.

Verbinden.

Onthouden.

Het zijn gewone werkwoorden, en Apples historische talent was om gewone werkwoorden zo betrouwbaar te laten gebeuren dat je de machinerie eronder niet meer opmerkte.

Dat bedoelen mensen als ze zeggen dat Apple-producten “gewoon werken”.

Het was nooit letterlijk waar. Computers gaan kapot, netwerken zijn netwerken, software heeft bugs.

De magie was dat Apple begreep welke complicaties bij de computer hoorden en welke bij de gebruiker.

Die complicaties lekken nu weer door, onder doorschijnend glas, met een AI-functie die ik niet heb gevraagd en die klaarstaat om de foutmelding samen te vatten.

Het bedrijf hoeft innovatie niet opnieuw uit te vinden.

Het moet schaamte opnieuw uitvinden.

Gedownloade media die offline falen zou beschamend moeten zijn.

Mail die een mail van dertien jaar oud boven die van gisteren zet zou beschamend moeten zijn.

Een afspeelknop waarvan ik niet weet of ik erop gedrukt heb zou beschamend moeten zijn.

Een ecosysteembedrijf hoort daar bezeten van te zijn, juist omdat het ecosysteem het product is.

Apple noemt het een ecosysteem.

Prima.

Onderhoud het.

De bijen gaan dood, de bloemen worden bruin, en ik heb geen Genmoji van een tuinman nodig.

Ik heb iemand nodig die de planten water geeft.

Want het frustrerende is niet dat Apple een ecosysteem heeft gebouwd waar ik niet uit weg kan.

Het is dat niemand anders de moeite heeft genomen er een te bouwen waar het de moeite waard is voor te vertrekken.

Footnotes

1. Microsoft Q&A, What is the function of the Cross Device Experience Host application?, 2024. Een Microsoft Store-component die Phone Link gebruikt om met Android-apparaten te praten. Link ↩

2. Apple Support, Use Universal Clipboard to copy and paste between your Apple devices. Link ↩

3. Apple Support, Use Handoff to continue tasks on your other Apple devices. Link ↩

4. Apple Support, Set up iCloud Keychain. Link ↩

5. Accent voor de Competition and Markets Authority, Mobile Consumer Survey: Final Report, juli 2025. Figuur 9, vraag Q6B, “Which factors were most important at the time in your decision to get that particular personal smartphone?” 2.854 volledige antwoorden, veldwerk afgesloten op 7 april 2025. Basis: iOS 1.525, Android 1.257. Compatibiliteit met andere persoonlijke apparaten werd gekozen door 39% van de iOS-gebruikers en 20% van de Android-gebruikers. Beschikbaarheid van AI-tools en -functies werd gekozen door 6%, zonder verschil per besturingssysteem. Link ↩

6. Raluca Budiu, Nielsen Norman Group, Liquid Glass Is Cracked, and Usability Suffers in iOS 26, 2025. “Apple is prioritizing spectacle over usability.” Link ↩

7. Apple Newsroom, Tim Cook to become Apple Executive Chairman, John Ternus to become Apple CEO, april 2026. Ternus werd op 1 september 2026 chief executive. Link ↩

8. Mark Gurman, Bloomberg, Apple iOS 27: Snow Leopard-Like Quality Focus, AI Features, 2025 (achter een betaalmuur). Link. Door 9to5Mac weergegeven als ingenieurs die “combing through Apple’s operating systems, hunting for bloat to cut, bugs to eliminate”. Link ↩

9. Samsung UK, Connected Experience. Installatievereisten van Multi Control, versie-afhankelijkheden, en de opmerking dat “some functions (such as Copy & Paste or Drag & Drop) may not be available on certain devices or apps”. Link ↩ ↩²

10. Alex Kuscher, Google, Introducing Googlebook, designed for Gemini Intelligence, 2026. Link ↩

11. Mindy Brooks, Google, A smarter, more proactive Android with Gemini Intelligence, 2026. “As Android transitions from an operating system into an intelligence system, your devices are becoming even more helpful.” Link ↩

12. Apple, Apple Privacy Policy. “Personal data relating to individuals in the European Economic Area, the United Kingdom, and Switzerland is controlled by Apple Distribution International Limited in Ireland.” Wereldwijd verzamelde persoonsgegevens worden volgens het beleid “generally stored by Apple Inc. in the United States”. Link ↩

13. Apple Support, Learn more about iCloud in China mainland. “iCloud in China mainland is operated by GCBD (AIPO Cloud (Guizhou) Technology Co. Ltd).” Link ↩

14. 9to5Mac, naar aanleiding van de Financial Times, Apple launches second legal challenge to UK iCloud backdoor order, per report, 2026. Apple stopte in februari 2025 met het toestaan dat nieuwe Britse gebruikers Advanced Data Protection inschakelen. Link ↩

15. Apple Support, How to back up your iPhone, iPad and iPod touch. De genoemde opties zijn iCloud, een Mac of een pc. Link ↩

16. Apple Support, About alternative app distribution. “Alternative app distribution is available in Brazil, Japan, and the countries or regions of the European Union.” Het VK staat er niet bij. Link ↩

17. Apple Support, Open a Mac app from an unknown developer. Link ↩